05-02-2021: Jaarvergadering.

De jaarvergadering is alleen toegankelijk voor leden van de NGV, afd. West-Friesland.

08-01-2021: Dirk de Graaf: “Deccan Traps in India”.

Ons lid Dirk de Graaf verteld over zijn reis door India, georganiseerd door Georeizen met als gids Jan Smit..

India, dat 66 Ma geleden als eiland continent op weg was naar de botsing met Azië, passeerde onderweg de mantel pluim” die nu bekend staat als de Réunion hotspot.

Deze hotspot was 68 miljoen jaar geleden al actief en is dat nog steeds. De vulkaan “Piton de la Fournaise” op het eiland Réunion is een van de actiefste vulkanen ter wereld. Tijdens die passage, tevens het begin van de Réunion hotspot, werd een oppervlak van 2x Frankrijk bedekt met dikke lagen basalt, in totaal zo’n 1.2 miljoen kubieke kilometer! Tussen de lavastromen zitten zgn. “boles”, rode, bauxietachtige bodems rijk aan aluminium. De vorming van die boles kan duizenden jaren duren tot de volgende lavastroom zich aandient. Met de beweging van India over de hotspot in noordelijke richting verplaatste de vulkanische activiteit zich van Noord naar Zuid op de westrand van India waardoor de totale activiteit van de Deccan Traps in India maar een half miljoen jaar lang geduurd heeft, daarna ging het vulkanisme van
de hotspot door onder wat nu de atollen van de Malediven zijn. Tijdens dat half miljoen jaar sloeg er op Yucatan een grote asteroïde neer die voor het meeste uitsterven gezorgd heeft. Maar heeft de ene ramp, de inslag, verband met de andere, de Deccan Traps? We gaan het proberen te toetsen!

Deze reis staat in het teken van de Krijt- Tertiair  grens. Wat was de oorzaak? Een meteoriet of het vulkanisme van de Deccan Traps? Of misschien wel allebei? Dat gaan we deze reis onderzoeken!


04-12-2020: Prof. Dr. Jelle Reumer “De vis in ons”. De vis in onze eigen anatomie.

Ons menselijk lichaam is een bonte verzameling van evolutionaire noviteiten, maar huisvest ook de nodige herinneringen aan een lang vervlogen verleden. Rudimenten als het staartbeetje en het kippenvel kent iedereen, maar hoe zit het precies met onze schedel? Ogenschijnlijk is dat een harde ronde benen bal waar wat handige gaten in zitten voor ogen, oren en zenuwen en waar een beweeglijke onderkaak aan hangt. In werkelijkheid is die bal opgebouwd uit elementen van zeer verschillende evolutionaire herkomst. Er zit nog een echte kieuwopening in, die we zelfs dagelijks dankbaar gebruiken.

Tiktaalik-roseae-life-restor

Sommige onderdelen zijn afgeleid van het pantser van Devonische vissen waarvan Tiktaalik misschien wel de beroemdste is. 

Deze uitgestorven vis leefde 375 miljoen jaar geleden en wordt wel de schakel genoemd tussen de vissen en gewervelden die het land koloniseerden. Tiktaalik is de eerste vis met een platte amfibiekop en beenderen die lijken op onze boven- en onderarmen. In deze lezing neem ik je mee op een evolutionaire reis en zoeken we naar bewijzen van evolutie die teruggrijpen op het oude principe van voorbouwen op wat je van je voorouders hebt meegekregen. En dan zul je zien dat we nog heel wat vis in ons hebben zodra je als paleontoloog naar je eigen anatomie kijkt.



                                                                                                 Viervoeterachtigevissen uit het devoon (vanboven naar  
                                                                                                beneden):Sauripterus taylori, Eusthenopteron foordi, en Tiktaalik roseae
                                                                                                De vinstralen aan de bovenkant van de borstvin zijn oranje gekleurd,die
                                                                                                aan de onderzijde blauw

06-11-2020: Prof. Chris Spiers “Trillingen in het noorden”.


De locatie van het zwaartepunt van het seismische moment (gewogen gemiddelde waarbij de zwaarte als aantal bevingen meetellen) per jaar van 2009 t/m 2018 ©KNMI

Het Groningen gasveld is een van de grootste onshore gasvelden dat ooit gevonden is op Aarde. Het reservoir is een gas houdende laag zandsteen met een oppervlakte van 30 km x 30 km en een dikte van 100 – 200 m, gelegen op een diepte van ca. 3 km. Gasproductie begon in 1963, wat in eerste instantie weinig merkbare gevolgen had aan het aardoppervlak. Echter, in de laatste decennia is er significante bodemdaling gemeten, terwijl de hoeveelheid en grootte van aardbevingen zijn toegenomen. Dit heeft geleid tot schade aan gebouwen en bezorgdheid bij de lokale bevolking en binnen de politiek. Hierdoor is er een dringende behoefte ontstaan om te begrijpen hoe het reservoir systeem werkt.

Jaarlijks aantal aardbevingen in het Groningen-gasveld met een magnitude van 1,5 of hoger van 1991 t/m 2019. ©KNMI

Waarom? Omdat er op dit moment onvoldoende wetenschappelijke kennis bestaat om in te kunnen schatten hoelang en met wat voor grootte aardbevingen zullen doorgaan als gasproductie wordt doorgezet, gereduceerd, of zelfs wordt stopgezet. Sinds 2015 is mijn team op de Universiteit Utrecht betrokken bij een uniek programma, gesponsord door de NAM, dat fundamenteel onderzoek doet naar de fysische en chemische processen die het gedrag van de Groningen reservoir zandsteen, en die van de doorsnijdende breuken controleren tijdens gas extractie. In deze presentatie bespreek ik de uitdagingen die worden aangepakt, hoe we dit doen, en welke inzichten hiermee worden verkregen. Ik zal ingaan op de resultaten van veld- en petrografische studies, maar bovenal die van state-of-the-art experimenten, uitgevoerd in laboratoria van Utrecht tot aan China en Japan.

Experiment met Groningse aardbeving in Japan

26 april 2018

Gelezen op de NAM website, 2018-04-18

In Japan wordt in de week van 7-11 mei een aardbeving nagebootst in het laboratorium van NIED, het National Research Institute for Earth Science and Disaster Resilience. Het gaat om een grootschalig wetenschappelijk experiment van NAM met gepulvariseerd gesteente, dat dezelfde samenstelling heeft als de ondergrond van het Groningen-gasveld.

Het experiment heeft plaats in Tsukuba Science City, de wetenschapsstad op ongeveer 50 kilometer ten noordoosten van Tokio. Prof. Chris Spiers van de Universiteit van Utrecht heeft de leiding. Spiers is een autoriteit op het gebied van laboratorium experimenten naar compactie en aardbevingen.

Grootschalig en uniek
Spiers: ‘Er zijn wel experimenten op zeer kleine schaal uitgevoerd maar dit is heel groot, het is uniek. We krijgen ondersteuning van de gerenommeerde geologen van het geologisch centrum in Tsukuba Science City. De beste wetenschappers uit de wereld zijn er bij. Wat hier gaat gebeuren is echt het neusje van de zalm.’
Kennis vergaren
NAM laat het experiment in Japan uitvoeren om meer kennis te vergaren over wat er op drie kilometer onder de grond in Groningen gebeurt. Op basis daarvan worden de bestaande modellen over aardbevingen getoetst.
Hoofd aardbevingsonderzoek Jan van Elk van NAM: ‘De gasproductie in Groningen neemt de komende jaren verder af, de seismiciteit dus ook. Desondanks blijven we onderzoek doen, met het doel de aardbevingen zo goed mogelijk te begrijpen en zo ook risico’s zo veel mogelijk te beperken.’
Tijdens het experiment worden op een zogenoemde shake-table twee blokken gesteente onder grote druk tegen elkaar aan geperst en langs elkaar bewogen, waardoor langs de breuklijn een trilling ontstaat die lijkt op een Groningse aardbeving van iets onder M1 op de Schaal van Richter.
Eerder onderzoek
De afgelopen twee jaren heeft NAM een aantal experimenten op shaketables laten uitvoeren in het Italiaanse Pavia en het Portugese Lissabon waarmee de gevolgen van aardbevingen voor Groningse huizen werden gemeten.
Zie: https://www.rtvnoord.nl/nieuws/153600/Gronings-huis-trilt-in-Italië



02-10-2020: Marcel van Schoor: “Dorset and East-Devon World Heritage Coast”.


Een wandeling door 185 miljoen jaar aardgeschiedenis.

Vereenvoudigde geologische kaart van een deel van East Devon en
Dorset. Uit: Hart 2009.










Voor de in geologie geïnteresseerde bewoners van het laaggelegen, regenrijke en daardoor groene deel van West-Europa vormen klifkusten een mooi reisdoel. Terwijl in het binnenland de gesteenten nauwelijks en dan vaak in kleine en overwoekerde ontsluitingen of in moeilijk toegankelijke groeves te zien zijn, heeft men langs de klifkusten vaak een weids tweedimensionaal zicht op de gesteenten die landinwaarts verscholen onder het oppervlak liggen. Dankzij de erosie van de zee blijven kliffen vrij van begroeiing en komt er voortdurend ‘vers’ materiaal tevoorschijn.

De kustlijn van de Jurassic Coast van East Devon en Dorset, met de in de tekst genoemde plaatsnamen. Tekening M. van Schoor.

Branscombe klif (tussen Sidmouth en Seaton) met het
Boven-Krijt op de rode gesteenten uit de Trias. Foto: John Bainbridge.


Die weidse blik maakt het in veel gevallen mogelijk een goed beeld te vormen van de grootschalige opbouw van de gesteenten. Structuren als plooien en breuken, veranderingen in de samenstelling van het gesteente - in horizontale en verticale richting - zijn over grotere afstanden te vervolgen. In het binnenland 
is van dit soort structuren en gesteenterelaties vaak maar een detail te zien en gaat het overgrote deel van de geologie verborgen onder een dikke deken van bodem en plantengroei.

Nazomermarkt op 11 september in Sint Pancras gaat niet door

De stichting Nazomerfeesten in Sint Pancras heeft vroegtijdig het besluit genomen om de nazomerweek in september niet door te laten gaan.














4 september 2020, Voor en door de leden.

Onder voorbehoud of deze avond al kan plaatsvinden, dit is afhankelijk van de dan geldende maatregelen en naar aanleiding van deze maatregelen welke mogelijkheden De Geist ons hier in kan bieden.
Deze avond is bij  uitzondering alleen toegankelijk voor de leden van de afdeling.
Het programma:
Voorgaande jaren hadden we met diverse leden een mooie avond met geo-vakantie verhalen.
Door de Corona crisis zijn voor zover ons bekend zijn er voor de leden geen mogelijkheden geweest om hun hobby in een vakantie uit te voeren, dus geen verhalen deze avond.

Wel hebben we twee video opnames te presenteren, in willekeurige volgorde:
Uit de serie The Evolution of Live, het deel over Madagascar, het nieuwe Marocco zoals Luc van Gysel het noemde in Spirifeer.

 Live on te Edge ; The high Olympics. Met toelichting 30 minuten.

Daarnaast is er deze avond nog een boekverkoop mede dankzij een boekengift van Wim Bos,
Een grote hoeveelheid aan boeken in diverse categorieën zijn beschikbaar, het merendeel bestaat uit prachtige gebonden boeken met harde kaft en mooie kleurenfoto’s.
Er zijn een aantal standaardwerken bij. Alle boeken zijn heel vriendelijk geprijsd.

Middels een Nieuwsbrief worden jullie geïnformeerd over de boeken categorieën en prijsindicaties.